Na CO2 is methaan het belangrijkste broeikasgas. Onze methaanuitstoot is zelfs verantwoordelijk voor 30% van de huidige opwarming. Een kleine hoeveelheid methaan kan al voor veel klimaatschade zorgen, omdat het in een tijd van 20 jaar wel 80 keer meer warmte vasthoudt dan CO2.

De fossiele industrie is voor bijna een derde van alle methaanuitstoot verantwoordelijk. De rest komt van de veeteelt, afvalverwerking, en landbouw. Methaan komt nu in grote hoeveelheden vrij bij het oppompen en verslepen van olie en gas. Fossiel gas bestaat ook grotendeels uit methaan.

Deze fossiele methaanuitstoot komt vrijwel volledig door vermijdbare lekken. Affakkelen (flaring) en afgassen (venting) zijn zelfs routineoperaties van de fossiele industrie waar bewust methaan in de lucht wordt vrijgelaten. Verder zijn er heel veel methaanlekken over de hele keten van olie en gas door verouderde infrastructuur, lekkende putten en een gebrek aan toezicht.

Bij het oppompen en verslepen van schaliegas uit Amerika lekt er zoveel methaan weg, dat het gas bijna net zo vervuilend is als steenkool. Dit is het gas dat nu grotendeels door onze leidingen stroomt.

Methaan is een heel sterk broeikasgas, en blijft tegelijkertijd relatief kort in de atmosfeer. Als wij nu stoppen met methaan uitstoten, is in tien jaar tijd al vrijwel de helft van alle methaan uit de atmosfeer afgebroken en verdwenen, en daarmee ook de klimaatimpact ervan.

Terugdringen van methaanuitstoot is daarmee een noodrem voor het klimaat: het kan zorgen dat de temperatuur veel minder snel stijgt. Samen met het snel terugdringen van CO2-uitstoot, is het verminderen van de methaan een van de meest noodzakelijke klimaatregelen waarmee we de verhitting in de aankomende decennia echt kunnen beperken. Daarmee verkleinen we de kans op het passeren van gevaarlijke kantelpunten, zoals het instorten van de Groenlandse en West Antarctische ijskap en het afsterven van tropische koraalriffen.

Maar methaan is verder ook een zeer vervuilende stof met gevaren voor onze gezondheid. Methaan draagt bij aan ozon en fijnstofvervuiling, wat ademhalingsproblemen, hartziekten en beroertes kan veroorzaken of verergeren. Bovendien hebben fossiele gaslekken in Nederland de afgelopen jaren al te vaak tot gevaarlijke situaties en zelfs explosies geleid.

Het gros van de fossiele methaanlekken is makkelijk terug te dringen. Zo kan de fossiele industrie bijvoorbeeld methaan afvangen in plaats van het afgassen en affakkelen, en kunnen ze lekken opsporen en sneller dichten. De meest effectieve manier van methaanlekken stoppen is natuurlijk het stoppen met fossiele brandstoffen.

In 2021 is de Global Methane Pledge gelanceerd, een wereldwijde belofte om de methaanuitstoot in 2030 met 30% te verminderen. In de Europese Unie is die belofte in 2024 in wetgeving verankerd, in de EU Methane Regulation (EUMR), in Nederland ook wel de methaanverordening genoemd.

De methaanverordening is een baanbrekende klimaatwet die de fossiele industrie verplicht om openheid over haar methaanuitstoot te geven en hun lekken te dichten.

Het unieke aan deze methaanwet is dat er niet alleen eisen worden gesteld aan olie en gas producenten in de EU zelf, maar ook aan de fossiele brandstoffen die we importeren. Dat is belangrijk, want zo’n 90% van het fossiele gas dat de EU verbruikt, importeren we, onder meer uit Noorwegen en de Verenigde Staten.

De wetgeving bestaat uit een aantal cruciale onderdelen. Monitoren, rapporteren en verificatie (MRV) houdt in dat fossiele bedrijven methaanemissies moeten meten en extern laten controleren, en daar regelmatig over moeten rapporteren. Lek detectie en reparatie (LDAR) vereist dat bedrijven hun lekken opsporen en dichten. En het afgassen en affakkelen van methaan als routineoperatie mag niet meer.

De rapportage-eisen voor importeurs zouden ingaan vanaf januari 2027, maar dat lijkt de Europese Commissie nu toch te gaan vertragen. Dat komt al bovenop de uitstel van eerder dit jaar van mogelijke boetes bij het niet naleven van de wet. De fossiele lobby probeert de methaanwet dus al ongedaan te maken voordat een groot deel ervan überhaupt ingegaan is.

Fossiele bedrijven weten al hoe ze methaan kunnen opsporen en lekken dichten. Wereldwijd is er ook genoeg olie en gas beschikbaar dat zou voldoen aan de rapportageplicht van de EU. Toch wil de fossiele industrie liever af van de methaanverordening. In de afgelopen jaren zijn de fossiele lobby-activiteiten over de methaanwet verdriedubbeld.

De fossiele industrie werkt al lang aan het beter meten en rapporteren van methaanuitstoot, ook al voordat de methaanverordening er was. Zelfs in het geval dat een fossiel bedrijf nu nog helemaal geen methaanmetingen zou doen, zou het voldoen aan de MRV-eisen van de methaanwet relatief weinig kosten – maximaal 0,5% van de productiewaarde van olie en gas. De fossiele lobby klaagt dat het voldoen aan de rapportageplicht onbegonnen werk is, maar met megalomane winsten in de afgelopen jaren moet dat echt geen probleem zijn.

De EU heeft wel problemen met de leveringszekerheid van fossiele energie en hoge energieprijzen. Maar dat komt door de oorlogskoorts van onze wereldleiders en de trage verduurzaming, en niet door de methaanregels. Sterker nog, het dichten van methaanlekken gaat verspilling tegen. Een groot deel van het vloeibaar gas (LNG) dat wij in Europa importeren, is te winnen puur en alleen door het dichten van methaanlekken. Het opsporen en dichten van methaanlekken draagt daardoor juist bij aan de energiezekerheid van de EU.

Maar de fossiele lobby blijft de politiek overladen met misleidende argumenten over energiezekerheid, kosten, en naleving. De Europese Commissie valt voor hun obstructie, en wil de methaanregels uitstellen. Met als argument dat de energieprijzen zo hoog zijn, maar daar heeft de methaanwet helemaal geen invloed op.

De fossiele lobby heeft al met succes gezorgd voor drie jaar uitstel van boetes. Nu dreigen ze te stoppen met het leveren van olie en gas als de regels voor importeurs niet worden uitgesteld. Het is regelrechte chantage. En onze politieke leiders vallen ervoor.

De fossiele industrie heeft al veel voor elkaar gekregen, maar is nog niet klaar met hun aanval. Hun tactiek is vertragen, heropenen van de wet, en vervolgens afzwakking of afstel. Maar de methaanwet is te belangrijk.

En er is veel steun voor de methaanverordening. In Nederland staan zowel bedrijven en het algemene publiek achter de methaanregels, ook voor importeurs. En ook Europese investeerders en organisaties in de VS staan achter de methaanwet. Ook Fossielvrij blijft de methaanverordening daarom verdedigen.

• Fossielvrij blijft de methaanverordening daarom verdedigen. Wil jij helpen?

  1. Meld je aan voor onze emails
  2. Steun ons werk met een donatie.

  Wil je meer weten? Neem dan contact met ons op via info@fossielvrij.nl

• Bekijk wereldwijde methaanlekken door satellietobservaties van het VN-Milieuprogramma.
• Leer meer over de gasbeschikbaarheid voor Nederland onder de methaanwet in deze analyse van DataDesk.
• Alle misleidende fossiele lobby argumenten – met debunks – op een rijtje, door Clean Air Task Force.
• Denktank Clingendael legt uit dat de methaanverordening cruciaal is voor energiezekerheid van de EU.
• Lees hier meer over onze Vlaamse collega’s van Bond Beter Leefmilieu en hun strijd in de verdediging van de methaanwet.