EU: Plak geen groen label op vliegtuigen en schepen

De Europese Unie zet vliegtuigen en (cruise)schepen op hun groene lijst. Dat verergert de klimaatcrisis, is greenwashing ten top en betekent minder geld voor échte klimaatoplossingen. Daarom gingen wij naar de rechter.

Uitspraak rechter

We zijn teleurgesteld: de Europese Commissie mag nieuwe, vervuilende vliegtuigen en schepen op hun groene investeringslijst houden. De rechtbank heeft de Commissie wel een kleine tik op de vingers gegeven: die moet nu bepalen hoeveel methaan er bij (cruise)schepen maximaal mag lekken. Lees verder

Wat is Europa’s groene lijst?

Europa heeft een groene lijst, de taxonomie. Pensioenfondsen en banken kunnen daarop zien wat een groene investering is en wat niet. Zo moet er geld vrijkomen voor klimaatoplossingen, zoals snelle treinen. Maar de lucht- en scheepvaartlobby heeft de EU bespeeld: nieuwe vliegtuigen en schepen komen ook op de lijst. Na een andere rechtszaak mogen zelfs privéjets op de ‘groene’ lijst komen te staan. Zo promoot de EU groei van de lucht- en scheepvaart, terwijl dat juist een leefbare toekomst om zeep helpt.

Wat heeft Fossielvrij gedaan?

Met een coalitie van klimaat- en juridische organisaties hebben we eerst begin 2024 de Europese Commissie gevraagd om hun besluit te heroverwegen. Daarna zijn we in augustus 2024 een rechtszaak gestart bij het Europese Hof van Justitie. Op 24 februari 2026 was de hoorzitting, in september 2026 volgde de uitspraak. Intussen hebben we bijna 44.000 handtekeningen opgehaald en overhandigd aan Europarlementariërs.

Vliegtuigen en schepen horen niet op Europa’s groene lijst. Samen strijden we tegen greenwashing, en zorgen we dat het grote geld rolt naar échte klimaatoplossingen. Steun ons werk. Doe een donatie

Vragen en antwoorden

Wij zijn Fossielvrij. We pakken de klimaatcrisis aan met een burgerbeweging die de macht van de fossiele industrie laat afbrokkelen. Zo ontstaat ruimte voor een rechtvaardige transitie naar een decentraal energiesysteem gebaseerd op hernieuwbare bronnen.

Het plan van de EU om vliegtuigen en schepen een groen label te geven, pakken we aan samen met vier Europese klimaat- en juridische organisaties: CLAW, Dryade, Opportunity Green en Protect our Winters Austria.

Je kunt deze ‘groene lijst’ van de Europese Commissie zien als een duurzaam handboek voor investeerders. Die kunnen er precies in lezen welke soorten investeringen groen zijn (zoals een warmtepomp) en welke niet (zoals een kolencentrale). Het moet ervoor zorgen dat banken en pensioenfondsen investeren in klimaatoplossingen, zodat de EU de klimaatdoelstellingen haalt en een leefbare wereld bereikbaar blijft.

Bij investeerders is veel vraag naar groene projecten en bedrijven: ze kunnen ermee aan EU-verplichtingen voldoen, hun eigen duurzame doelstellingen halen én goede sier maken bij klanten. De EU Taxonomie helpt hen hierbij, door duidelijk te maken wat precies groen is.

Investeerders en grotere bedrijven zijn ook verplicht jaarlijks te rapporteren over welk deel van hun projecten of beleggingen in de EU Taxonomie staat. Dus eigenlijk: hoe groen ze bezig zijn.

Bedrijven willen natuurlijk graag dat hun werk onder de taxonomie valt, zodat ze aantrekkelijk zijn voor investeerders. De lucht- en scheepvaartindustrieën zijn hier na jarenlang lobbyen in geslaagd. Vliegtuigen en schepen die aan een paar duurzaamheidseisen van de Europese Commissie voldoen, staan nu op de groene lijst. Maar die eisen zijn heel zwak. Een voertuig hoeft niet te bewegen op elektriciteit, frituurvet of iets anders vernuftigs om op de lijst te komen. De brandstof mag gewoon fossiel zijn, zolang het nieuwe model maar een klein beetje efficiënter is dan het vorige.

Zo plakt Europa een groen label op een deel van de cruiseschepen die op het fossiele gas LNG varen. En op 90% van de nieuwe toestellen van vliegtuigbouwer Airbus. De nieuwe vliegtuigen die RyanAir, easyJet en Wizz Air hebben besteld, staan zelfs allemáál op de groene lijst. Maar een kolencentrale is ook niet opeens een groene investering, als deze net wat efficiënter is dan zijn voorganger.

Nieuwe vliegtuigen of schepen die fossiele brandstoffen blijven gebruiken zijn geen klimaatoplossingen. Door te doen alsof dit wel zo is, stimuleert de Europese Commissie dat geld blijft stromen naar vervuilende vliegtuigen en schepen die nog tientallen jaren in gebruik zullen blijven. Een nieuw schip of vliegtuig kan nog tot minstens 2045 of soms zelfs tot 2075 de klimaatcrisis blijven verergeren.

Bovendien werkt Europa zo greenwashing in de hand, terwijl de groene lijst dat juist moest voorkomen. Banken en pensioenfondsen kunnen goede sier maken bij hun klanten met hun investeringen in vliegtuigen en schepen. Ze staan immers op de groene lijst. Dit maakt het zelfs éxtra aantrekkelijk om erin te investeren. Zo promoot de EU groei van de lucht- en scheepvaart, terwijl dat juist een leefbare toekomst om zeep helpt.

Tegelijkertijd blijft er te weinig geld over voor échte klimaatoplossingen, zoals (hogesnelheids)treinen. En dat terwijl hier maar liefst 3 tot 6 keer meer geld naartoe moet om de klimaatdoelstellingen te halen – en een leefbare wereld binnen bereik te houden.

Kortom: als Europa de groene lijst zo laat misbruiken, verergert die de klimaatcrisis juist. Dat is de wereld op zijn kop.

Begin 2024 zetten we de eerste stap: dit was een officieel verzoek om het beleid te veranderen. Zoals we al verwachten, zei de Europese Commissie dat ze vliegtuigen en schepen ‘groen’ blijven labelen. Daarom zijn we op 27 augustus 2024 een rechtszaak gestart bij het Europese Hof van Justitie. Op 24 februari 2026 was de hoorzitting, en in september 2026 volgde de uitspraak. Intussen hebben we bijna 44.000 handtekeningen opgehaald en overhandigd aan Europarlementariërs.

Samen met onze Europese partners gaan we de uitspraak goed bestuderen, en op basis daarvan besluiten we of we in hoger beroep gaan, of andere stappen gaan nemen.

Het is in ieder geval duidelijk dat de bal nu ligt bij klimaatcommissaris Wopke Hoekstra en zijn collega’s. We blijven hoe dan ook druk zetten op de politiek om greenwashing te stoppen en de grote geldstromen te duwen naar échte klimaatoplossingen.