Afgelopen vrijdag besloot de Europese Raad om methaanregels voor het olie en gas dat we importeren en in Europa zelf produceren met minimaal een jaar uit te stellen. Wij schreven eerder al dat elke uitstel van deze methaanregels niet op steekhoudende argumenten is gebaseerd.
Hoe kan het dat een cruciale klimaatwet die twee jaar geleden nog met grote steun van alle Europese lidstaten is aangenomen nu zo onder vuur ligt? De afgelopen weken verschenen er een aantal onderzoeken die laten zien hoe de fossiele lobby en de VS met angstbeelden, misleidende cijfers en dreigementen de druk heeft opgevoerd. Fossielvrij droeg bij aan deze onderzoeken door Woo-stukken van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat op te vragen. Mede op basis van deze stukken maakte Argos een rapportage over de methaanwet.
Eerst even een recap, want wat is de methaanverordening ook alweer? De Europese methaanwet moet ervoor zorgen dat de fossiele industrie minder methaan lekt bij het oppompen en verslepen van olie en gas. Het unieke van deze wet, ook wel de EUMR genoemd, is dat de regels niet alleen gelden voor Europese producenten, maar ook voor alle olie, gas en kolen die geïmporteerd worden. Methaan is een krachtig broeikasgas dat op de korte termijn de aarde zo’n 80 keer meer verhit dan CO2. Het aanpakken van de fossiele methaanlekken is daarmee laaghangend fruit in het beperken van de klimaatopwarming in de aankomende jaren.
Met hulp van de VS, en ook met een rol voor de Nederlandse politiek, heeft de fossiele industrie nu haar kerstcadeau alvast binnen: minder regels om hun vervuiling aan te pakken.
Hoofdrolspeler 1: de fossiele lobby
Meer dan 80% van alle ontmoetingen die de Europese Commissie heeft gehad over de methaanverordening was met de fossiele lobby. Dik een kwart daarvan was met Amerikaanse olie- en gasbedrijven zoals ExxonMobil, die een zeer actieve lobby voeren tegen de regels voor importeurs in de methaanwet.
Zo mocht ook de Nederlandse Exxon-baas in Studio Energie leeglopen over de methaanwet. In deze podcast dreigde hij de import van olie te laten stilvallen als de regels niet aangepast zouden worden. Hij vertelde daar ook dat Exxon-lobbyisten “dagelijks” in Brussel zijn om “heel actief” de “juiste beleidsmakers op alle niveaus” te beïnvloeden op het gebied van de methaanverordening. Volgens een analyse van Fossil Free Politics is Exxon zelf zeker acht keer op bezoek geweest bij de Europese Commissie, en als lid van fossiele belangenclubs zoals de IOGP nog veel vaker.
Naast de aanval op de regels voor importeurs, heef de fossiele lobby het ook gemunt op de methaanregels die gelden voor de olie- en gasproducenten en vervoerders in Europa zelf. InfluenceMap rapporteert dat fossiele belangenclubs bij de Commissie erop aandrongen om ook de methaanregels voor EU-producenten jaren uit te stellen. Een hoofdrolspeler daarin is de International Gas Union (IGU). Eén van de Nederlandse leden daarvan is de Nederlandse Gasunie. Gasunie heeft zelf ook actief gelobbyd richting de Nederlandse overheid om de regels af te zwakken of zelfs om uitgezonderd te worden van de methaanverordening, zo blijkt uit Woo-stukken die Fossielvrij heeft opgevraagd.
De Europese Raad heeft vrijdag besloten om ook de rapportageverplichtingen voor de olie- en gasindustrie in Europa een jaar uit te stellen. Dat was niet wat de Europese Commissie had voorgesteld, maar dus wel wat de fossiele lobby, onder andere in Nederland, graag wilde zien. De lidstaten hebben daarmee een cadeau gegeven aan de fossiele industrie in de EU.
Luister hier de uitzending van Argos
Hoofdrolspeler 2: de VS
Nederland en de EU importeren zo’n 90% van het olie en gas dat we gebruiken. Het gros van de methaanuitstoot van de fossiele producten die hier in de pijpleidingen stromen, vindt dus niet in Nederland of de EU plaats, maar in de gehele leveringsketen daarvoor. Daarom zijn de methaanregels voor importeurs ook zo belangrijk. Nederland en de EU hebben in de afgelopen jaren een enorme afhankelijkheid opgebouwd van het geïmporteerde schaliegas uit de Verenigde Staten in de vorm van LNG (vloeibaar gemaakt gas), dat berucht is vanwege de vele methaanlekken. Meer dan een derde van het gas dat in Nederlandse leidingen stroomt, komt uit de VS. Daarnaast speelt Nederland via de haven in Rotterdam een zeer belangrijke rol als doorvoerhub van fossiel gas naar de rest van Europa.
Het Trump-regime zet nu echter de methaanwet in als politiek drukmiddel als onderdeel van een groter energie-chantagespel. Dat blijkt ook uit deze reconstructie in EUobserver. De regels moesten wijken, anders zou de EU een koude winter tegemoet gaan, zo schreef Amerikaanse ambassadeur bij de EU Puzder eerder dit jaar. De Europese Commissie kondigde uitstel aan. Maar energiecommisaris Jørgensen gaf daarbij ook aan dat we “niet te maken zullen krijgen met problemen rond leveringszekerheid.” Het is dus vooral politieke druk geweest.
Ondertussen gaat Nederland door met het uitbreiden van de LNG-infrastructuur. De haven in Rotterdam nam laatst een nieuwe LNG-tank in gebruik en peilt interesse voor een extra steiger op de terminal.
Hoofdrolspeler 3: de Nederlandse politiek
Fossiele lobbyclub IOGP, waar onder meer Nederlandse fossiele belangenclub Element NL lid van is, liet een consultancy bureau berekenen wat de impact van de methaanregels zouden zijn. Uit dat fossiele rapport volgden redelijk rampzalige scenario’s over de levering van olie en gas voor Europa. Meerdere experts fileren dit rapport omdat er meerdere foute aannames in worden gemaakt. Dat stelt ook Roland Kupers, voormalig VN-methaanchef, in de uitzending van Argos. Maar de schade is al aangericht, ook in Nederland. Het CDA en de VVD wapperen met de foutieve conclusies uit het rapport in de Tweede Kamer, en minister Van Veldhoven concludeert ook dat ze zich zorgen maakt over of er wel genoeg fossiele energie gaat zijn.
De Europese Commissie stelde één jaar uitstel voor de regels voor importeurs voor, om ‘weeffoutjes’ in de wet op te lossen. Maar de christendemocraten in het Europarlement brachten een voorstel voor drie jaar uitstel in, precies wat de fossiele lobby wil. Extreemrechts en sommige liberalen hielpen dit voorstel aan een meerderheid. Het CDA en de VVD stemden in het Europees Parlement ook vóór drie jaar uitstel, D66 niet.
Uiteindelijk besloten onze ministers in de Europese Raad afgelopen vrijdag op 1 jaar uitstel plus mogelijk meer. Dat lijkt, gezien er 3 jaar op tafel lag, winst. Maar er is wel besloten dat de Commissie halverwege het jaar evalueert hoe het gaat, en de mogelijkheid behoudt om de wet toch nog verder uit te stellen, als de fossiele bedrijven er nog niet klaar voor zijn.
Wat nu?
Bij Fossielvrij hebben we er weinig vertrouwen in dat het bij één jaar uitstel blijft. Het afgelopen jaar had de fossiele industrie zich kunnen voorbereiden op de wetgeving door te werken aan het sneller opsporen en dichten van hun methaanlekken. In plaats daarvan zijn ze massaal naar Brussel gegaan om voor verregaande uitstel en afbraak van de wet te pleiten. Waarom zouden ze zich volgend jaar opeens anders gaan gedragen?
Ook de positie van Nederland stemt ons niet gerust. In de Tweede Kamer en in het Europarlement stemt onze coalitie via de VVD en CDA in meerderheid mee met de belangen van de fossiele lobby. Minister Van Veldhoven blijft het belang van de methaanwet in haar bijdrages benoemen, maar herhaalt ook zogenaamde zorgen van de fossiele lobby. Fossielvrij heeft er – samen met andere NGO’s, wetenschappers en professionals – bij de minister op aangedrongen om niet voor de fossiele chantage te buigen, en de methaanregels in stand te houden.
Verder blijven wij de invloed van de fossiele lobby op de positie van Nederland en Europa in het methaandossier aankaarten. In de aankomende weken verwachten wij nieuwe Woo-stukken waarin we de vingerafdrukken van de fossiele industrie in de Nederlandse positie over de methaanverordening gaan onderzoeken. Wil jij daar bij helpen? In het voorjaar verwachten we een hackaton te organiseren.
Schrijf je in voor onze emails en ontvang als eerste onze updates.
Meer lezen:
- Uitstel methaanwet is cadeau voor de fossiele industrie
- Argos: Zo lobbyt de fossiele industrie tegen de Europese klimaatwet
- Fossil Free Politics: Gutting the EU’s Methane Rules: How the Fossil Fuel Industry Is Lobbying to Weaken a Landmark Climate Law
- InfluenceMap: Global Oil & Gas Industry Campaign to Weaken the EU Methane Regulation
- ARIA/EUobserver: How the EU’s methane rules came undone, and ended up giving Trump exactly what he wanted