Samen met Reclamejagers dienen wij vandaag drie klachten in bij de Reclame Code Commissie (RCC) over de misleidende claims die energieleveranciers maken over CO2-gecompenseerd gas. Het gaat over de claims van Eneco, Pure Energie en Energie van Ons.
Dit doen we deze keer niet vanuit huis. Nee, we hebben onze tafel meegenomen naar het kantoor van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Waarom? Wij zitten hun werk te doen. De ACM is namelijk de instantie in Nederland die toezicht dient te houden op misleidende uitingen van bedrijven en ook in staat is om straffen uit te delen.
De klimaatschade van gas is groot
Het gas dat energieleveranciers aan consumenten leveren is veelal TrumpGas, gefrackt gas uit de VS, wat bekend staat om de lekkages van het krachtige broeikasgas methaan. Consumenten krijgen hier geen transparante informatie over, maar worden daarentegen juist gerustgesteld dat zij een klimaatvriendelijke keuze maken.
Aan de klacht werken in het kantoor van de ACM. Foto: Laura Ponchel
Wat is CO2-gecompenseerd gas?
“CO2-gecompenseerd gas” is gas waarvan de klimaatschade zogenaamd ongedaan gemaakt wordt via investeringen in duurzame projecten. De kritiek op deze praktijk en reclames hierover is al jaren bekend. Zo beoordeelde de Reclame Code Commissie in 2023 Shell’s gebruik van de term als misleidend, in een klacht aangevochten door Reclame Fossielvrij. De Amsterdamse rechtbank bepaalde in de greenwashingzaak tegen KLM dat de luchtvaartmaatschappij niet mag doen alsof een ‘CO2-compensatieproduct’ de klimaatimpact van vliegen vermindert, absorbeert of compenseert.
Daarbovenop toonde onderzoeksprogramma Pointer in 2024 aan dat de ‘duurzame projecten’ van energiemaatschappijen gemiddeld tien keer slechter presteren dan beloofd, of en soms helemaal niet voor extra CO2-reductie zorgen. De Consumentenbond pleit in een reactie voor een verbod. Toenmalig minister Jetten wees naar de ACM als geijkte partij om hiertegen op te treden. Maar het bleef stil, met als gevolg dat energieleveranciers nog steeds klanten proberen te verleiden met hun aanbod van “CO2-gecompenseerd gas”.
We zijn inmiddels een jaar verder
Nu, een jaar later, staan er nog steeds misleidende claims over gecompenseerd gas op de websites van energieleveranciers. Consumenten krijgen hierdoor de indruk dat hun gebruik van gas niet leidt tot klimaatschade: de uitstoot is immers gecompenseerd. Dit valt niet te garanderen: een geplante boom kan vergaan in een bosbrand, en een windproject heeft de carbon credits misschien niet nodig om gerealiseerd te worden. Met andere woorden: de zekere klimaatschade van een vervuilend product kan niet worden weggestreept tegen het onzekere effect van een bijdrage aan een dergelijk “compensatie”-project.
Daarom schrijven wij een klacht
We dienen vandaag klachten in bij de Reclame Code Commissie omdat we willen dat de misleiding van de energieleveranciers stopt. Maar ook uit protest: het is tijd dat ACM diens verantwoordelijkheid neemt en gaat optreden. Het kan niet zo zijn dat individuen steeds naar de Reclame Code Commissie moeten stappen om CO2-gecompenseerd gas aan te kaarten. De ACM kan veel effectiever optreden, bijvoorbeeld door een sanctie op te leggen.
De klacht schrijven voor de RCC. Foto: Laura Ponchel
ACM, scherp de leidraad over CO2-compensatie aan
Daarnaast roepen we de ACM op om hun richtlijn over CO2-compensatie aan te scherpen. Hoewel de ACM zelf aangeeft dat consumenten claims over CO2-compensatie slecht begrijpen, biedt de ACM in hun richtlijn over duurzaamheidsclaims bedrijven alsnog veel ruimte om claims over CO2-compensatie te maken.
Consumenten hebben recht op eerlijke informatie. En in een escalerende klimaatcrisis is dat belangrijker dan ooit.
Meer weten over wat er mis is met CO2-compensatie? Luister naar de podcast ‘Knagende vragen #3’ van de Consumentenbond.